Rum classificeren
Begrijp hoe rum het beste ingedeeld en beschreven kan worden.
Waarom rum classificeren lastig is
Rum indelen is complex, omdat er geen wereldwijd afgesproken classificatie bestaat zoals bij wijn of whisky. Een rode wijn zegt al snel dat de wijn voller van smaak is dan een witte. Maar bij rum hoeft een donkere kleur niet per se iets te zeggen over de smaak.
Daarom delen experts rum vaak in op rumstijl. Die stijl vat de belangrijkste productiekeuzes samen, zoals grondstof, fermentatie, distillatie en rijping, en geeft daarmee een beter beeld van de te verwachten smaken en aroma’s.
Hoe rum níet moet worden geclassificeerd
Voordat wordt uitgelegd hoe rum het best kan worden geclassificeerd, is het handig om eerst te bespreken welke indelingen beter niet gebruikt kunnen worden.
Kleur
De meest voor de hand liggende manier om rum te classificeren is op basis van de kleur. Rum is zo onder te verdelen in witte, gouden, bruine of donkere rum.
Witte rum
Deze heldere ongekleurde rums hebben meestal een lichte smaak en zijn kort gerijpt.
Gouden of bruine rum
Heeft vaak een zachte, rijke smaak en een gouden tint gekregen door enkele jaren rijping.
Donkere rum
Deze rum is meestal langer gerijpt waardoor het zijn donkere kleur krijgt en meer smaakt heeft ontwikkeld.
Een beschrijven op basis van kleur kan een handig zijn, want het zegt vaak iets over de rijping van de rum. Máár dit kan ook misleidend zijn. Producenten voegen soms kleurstoffen toe, zoals karamel, om een rum donkerder te maken. Of ze filteren een donkere rum middels koolstof zodat deze weer licht wordt. Rum kan dus beter niet ingedeeld worden op basis van kleur.
Herkomst
Herkomst verwijst naar het land waar een rum wordt geproduceerd. Het idee is dat rums uit dezelfde regio vaak vergelijkbare productiemethoden en smaken hebben, door gedeeld klimaat en tradities.
Zo wordt Braziliaanse rum vaak geassocieerd met cachaça, een rum gemaakt van vers suikerrietsap, met een aardser en grassiger karakter. Toch produceert Brazilië ook veel andere rums gemaakt van melasse, met juist zoetere tonen zoals karamel en specerijen. Daardoor zegt ‘Braziliaans’ niet altijd iets over de smaak.
Herkomst is dus ook geen betrouwbare indeling. Hoewel landen historisch een bepaalde stijl hadden, gebruiken producenten tegenwoordig verschillende methoden. Hierdoor kunnen rums uit hetzelfde land heel verschillend smaken.
Koloniale verleden
Een andere veelgebruikte manier om de stijl van rum te onderscheiden is op basis van het koloniale verleden. Deze manier beschrijft rum als Britse, Spaanse of Franse stijl.
Het idee is dat elke stijl van oudsher eigen productiemethoden en tradities heeft en zo kenmerkende smaken. Dit klopt grotendeels. Zo gebruikten Britse koloniën vaak pot stills, terwijl Franse en Spaanse koloniën vooral kolomdistillatie toepasten, wat leidde tot duidelijk verschillende stijlen en dus smaken.
Britse stijl
Vol, krachtig en aromatisch, vaak met een rijk en complex smaakprofiel met tonen van melasse, tropisch fruit en kruiden. Voormalige koloniën zijn o.a. Barbados, Jamaica, Trinidad en Guyana.
Franse stijl
Fris, uitgesproken en vaak licht grasachtig, met een nadruk op het natuurlijke karakter van suikerriet.
Voormalige koloniën zijn o.a. Martinique, Guadeloupe, Haïti en Réunion.
Spaanse stijl
Licht, soepel en toegankelijk, met een zacht en verfijnd smaakprofiel met tonen van vanille, karamel en gedroogd fruit. Voormalige koloniën zijn o.a. Cuba, de Dominicaanse Republiek, Guatemala en Venezuela.
Indelen op basis van koloniaal verleden geeft een goed beeld van de historische stijl en de daarbij passende smaken. Echter zegt het niets over de manier waarop rum vandaag de dag wordt gemaakt vanwege gemoderniseerde productiemethodes.
Navy rum
Sommige rums worden aangeduid als British Royal Rum of Navy Strength rum. Dit verwijst naar de rum die matrozen van de Britse marine als dagelijks rantsoen kregen. Deze rums zijn blends uit voormalige Britse koloniën met een alcoholpercentage van 54,5% tot 57%. Dit hoge percentage zorgde ervoor dat buskruit bleef branden als er rum overheen werd gemorst.
De term wordt nog steeds gebruikt voor rums zoals Pusser’s, die op deze stijl zijn gebaseerd. Tegelijkertijd bestaan er duidelijke smaakverschillen tussen andere merken en gelden er geen strikte regels, waardoor moderne producenten hun eigen invulling geven aan Navy rum.
Alcoholpercentage
Een andere handige methode om rum in te delen is op basis van alcoholpercentage. Waar de meeste rums een percentage rond de 40% bevatten, zijn er ook rums met een hoger percentage. Zojuist zijn de navy rums al besproken, maar er is nog een term: overproof rums. Rums met een percentage van minimaal 57,15%. Als het daaronder valt, heet het een underproof rum.
Toevoegingen van kruiden en smaken
De laatste manier waarop rum beter niet standaard geclassificeerd kan worden is door te kijken of er na het distilleren en rijpen kruiden en smaken worden toegevoegd.
Flavoured rum
Flavoured rum heeft toegevoegde, uitgesproken smaken, meestal van fruit zoals ananas, kokos of framboos. Deze rum wordt vaak gebruikt als basis voor cocktails. Bekende merken zijn Malibu en Bacardi.
Spiced rum
Rum met toegevoegde kruiden en specerijen, wat zorgt voor warme tonen zoals vanille, kaneel en kruidnagel. Bekende merken zijn Captain Morgan en Kraken.
Deze benamingen geven aan dat er smaken of kruiden zijn toegevoegd, maar zijn niet handig als standaard indeling, omdat de meeste rum geen toevoegingen bevat.
Productiestijl: Dé manier om rum te classificeren
Rum met toegevoegde kruiden en specerijen, wat zorgt voor warme tonen zoals vanille, kaneel en kruidnagel. Bekende merken zijn Captain Morgan en Kraken.
Deze benamingen geven aan dat er smaken of kruiden zijn toegevoegd, maar zijn niet handig als standaard indeling, omdat de meeste rum geen toevoegingen bevat.
Basisgrondstof
Om een rumstijl te beschrijven wordt eerst gekeken naar de grondstof waarvan de rum gemaakt wordt. Dit heeft namelijk sterke invloed op de uiteindelijke smaak. Rum kan gemaakt worden van suikerrietsap, suikerrietsiroop of melasse.
Suikerrietsap
Rum gemaakt van vers suikerrietsap wordt uit geperste suikerrietstengels gewonnen en vervolgens zonder inkoken vergist, waarna het wordt gedistilleerd.
Een bekende stijl is de franse Rhum agricole, wat zoiets betekent als ‘landbouw- of agrarische rum’ betekent. Deze wordt per definitie van suikerrietsap gemaakt.
Rum gemaakt van suikerrietsap smaakt een stuk aards, fris en lichtzoet. Omdat het niet is ingekookt bevat het meer vluchtige aroma’s uit de suikerriet. Ook vindt er praktisch geen karamellisatie plaats waardoor het minder zoet is dan rum van suikerrietsiroop of melasse.
Suikerrietsiroop
Rum kan ook worden gemaakt van suikerrietsiroop. Die ontstaat wanneer vers suikerrietsap wordt ingekookt. Een deel van het water verdampt en de suikers concentreren, met soms lichte karamellisatie. De siroop wordt daarna vergist en gedistilleerd.
Suikerrietsiroop is minder bewerkt dan melasse. Qua smaak wordt rum van siroop door proevers vaak omschreven als ronder en stroperiger dan rum van vers sap, met tonen van honing, lichte karamel en soms wat zacht fruit.
Melasse
Verreweg de meeste rum wordt gemaakt van melasse. Dit is een dik, stroperig bijproduct ontstaan uit de productie van suiker. Ontstaat door suikerrietsap meerdere keren in te koken en steeds de suikers te verwijderen.
Rum op basis van melasse proeft meestal vol en rond, met een duidelijk donker zoet karakter. Veel mensen herkennen tonen van stroop en gebrande suiker, soms met iets dat aan koffie of cacao doet denken. Hoe sterk dit naar voren komt hangt ook af van vergisting, distillatie en rijping.
Fermentatiestijl
Een tweede manier om rum te classificeren is de fermentatiestijl. Fermentatie is de fase waarin gist suikers omzet in alcohol. Daarbij ontstaan ook veel geur- en smaakstoffen. De duur van de fermentatie en hoeveel controle er is over het proces hebben veel invloed op het karakter van de rum.
Korte fermentatie
Meestal één tot enkele dagen. Dit geeft vaak een lichter en neutraler profiel, met minder uitgesproken fruitige en fermentatie tonen.
Lange fermentatie
Meerdere dagen of langer. Dit levert meer aroma’s op en een duidelijker karakter, met vaker rijper fruit, kruidigheid en meer opvallende fermentatie tonen.
Gecontroleerde of spontane fermentatie
Bij gecontroleerde fermentatie wordt gewerkt met geselecteerde gist en vaste omstandigheden, waardoor de uitkomst meestal voorspelbaar is. Bij spontane of gemengde fermentatie doen ook gisten en bacteriën uit de omgeving mee. Dat kan meer complexiteit geven, maar ook meer verschil tussen batches.
Distilleermethode
De stap die veel invloed heeft op de de rumstijl is de distillatie. Hierbij zijn in de basis 3 verschillende systemen; pot still, columns still (kolomdistillatie) en hybride systemen.
Een pot still is een traditionele ketel waarmee je in batches distilleert, en dat levert vaak een rum op met een voller en duidelijker smaakprofiel. Een column still is een hoge distillatiekolom waar de alcohol continu doorheen gaat, waardoor de rum meestal lichter en schoner van karakter wordt, zeker bij multi column systemen. Hybride systemen combineren ketel en kolom, zodat de maker kan kiezen tussen meer uitgesproken smaken of juist een neutralere stijl.
Rijping
Rijping is een optionele stap na distillatie, maar heeft vaak grote invloed op het karakter van rum. Het bepaalt in sterke mate wat er wordt geroken en geproefd en kan een rum duidelijk veranderen. Daarom is indelen op rijping belangrijk, omdat het veel zegt over mogelijke smaken en aroma’s.
Indelen op soort vat
Indelen kan op het type vat waarin rijping plaatsvindt. Hout, meestal eiken, voegt aroma’s en structuur toe en gebruikte vaten zoals sherry, whisky of port kunnen extra smaaklagen meegeven. Rijping in staal of aluminium geeft vrijwel geen vatinvloed en draait vooral om rust en het samenbrengen van smaken.
Indelen op leeftijd
Een tweede indeling is rijpingstijd, van kort tot lang, vaak aangeduid als aged rum. Bij blends is een leeftijdsaanduiding vaak een gemiddelde of een gekozen referentie, niet de leeftijd van elke component. Kleur is daarbij geen betrouwbare maat voor leeftijd, omdat die ook door vatkeuze en eventuele toevoegingen kan veranderen.
Blend
Rum kan ook worden ingedeeld op basis van de zogenaamde blend: is het één rum, single blend, of een mix van meerdere rums, multi blend. Bij zo’n blend bepalen de gekozen onderdelen en hun verhouding samen het uiteindelijke karakter van een rum.
De beste manier om rum te classificeren
Er bestaan veel manieren om rum in te delen, maar er is geen breed gedragen standaard. Daarom werkt Rumbijbel met een vaste, gelaagde indeling op rumstijl.
In de praktijk helpt het om een rum stap voor stap langs dezelfde punten te leggen: begin bij de grondstof, kijk daarna naar fermentatie en distillatie, en sluit af met rijping en de blend als samenstelling. Zo wordt snel duidelijk welke rums inhoudelijk bij elkaar passen, zonder te leunen op kleur, herkomst of alcoholpercentage.
Veelgestelde vragen
Welke soorten rum zijn er?
Er bestaan officieel geen “soorten rum”, omdat een wereldwijde classificatie voor rum ontbreekt. Het is beter om rum in te delen op basis van de gebruikte productiemethode, zoals grondstof, fermentatie, distillatie en rijping. Dat zegt meer over de stijl en smaak.
Waarom kan rum beter niet ingedeeld worden op kleur?
Rum indelen op basis van kleur is een onbetrouwbare marketing-methode en zegt niet direct iets over de stijl of smaak. Dit komt doordat producten een rum transparant kunnen maken door koolstoffiltering of juist kleur kunnen geven middels kleurstoffen (meestal van karamel).
Is er een officiële classificatie van rum?
Nee. Er bestaat geen officiële, wereldwijd vastgelegde classificatie voor rum. In tegenstelling tot dranken zoals whisky of cognac, waarvoor duidelijke regels en categorieën zijn vastgesteld, is de indeling van rum niet strikt gereguleerd. Daardoor kunnen benamingen en stijlen per land en producent verschillen.
Wat is een rumstijl?
Een rumstijl verwijst naar een herkenbare manier waarop rum wordt geproduceerd en hoe hij daardoor smaakt. Zo’n stijl wordt vaak bepaald door factoren zoals de gebruikte grondstof, de distillatiemethode en de traditie van een land of regio. Het is dus geen officiële categorie, maar een praktische manier om verschillende soorten rum met elkaar te vergelijken.
Hoe kan rum het beste worden geclassificeerd?
Rum kan het beste worden geclassificeerd op basis van productiemethode, grondstof en herkomst. Deze factoren hebben namelijk grote invloed op de stijl en smaak van de rum. Door bijvoorbeeld te kijken naar of rum is gemaakt van melasse of suikerrietsap, hoe het is gedistilleerd en uit welke regio het komt, ontstaat een duidelijker beeld van de rum.
Bronnen en literatuur
- Martin, C., & Seale, R. (2016). Modern Caribbean rum: A contemporary reference to the region’s historic spirit. Wonkpress.
